Hoge-temperatuur warmtepomp voor renovatie

Viessmann-warmtepomp op bestaande installatie met radiatoren

De grote uitdaging van de energietransitie bestaat erin bestaande woningen energiezuiniger te maken. Fabrikanten hebben daarvoor warmtepompen ontwikkeld die ook hogere temperaturen kunnen leveren, en dus gecombineerd kunnen worden met radiatoren. Hoe dat concreet in zijn werk kan gaan, wordt getoond in een pilootproject waar een gasketel vervangen werd door hoge temperatuur warmtepomp met propaan als koelmiddel.

Vergroening

Het gaat om een vrijstaande woning in de gemeente Holsbeek, tussen Leuven en Aarschot. De eigenaar, Peter Vandendriessche wilde overschakelen op groene energie door zonnepanelen te leggen. Als hij echter over groene elektriciteit kon beschikken, werd het interessant om te gaan verwarmen met een warmtepomp. “De bestaande installatie, een gasketel van Viessmann, was niet meer van deze tijd”, licht Peter Vandendriessche toe. “De ketel zelf werkte nog perfect, maar het was een atmosferische uitvoering, zonder condenserende werking, en met alleen een aan/uit-sturing. Hoog tijd om over te stappen op een moderner systeem. Het was echter niet de bedoeling om meteen een ingrijpende renovatie uit te voeren, dus ging ik op zoek naar een warmtepomp die voldoende hoge temperaturen kon leveren om ook met radiatoren te werken.” Die werd eveneens bij Viessmann gevonden, in de vorm van de Vitocal-A 250

Warmtepomp voor renovatie

Viessmann heeft deze warmtepomp specifiek ontworpen voor renovatie. Zo maakt ze gebruik van propaan (R290) als koelmiddel, waardoor er vertrektemperaturen tot 70°C mogelijk zijn, hoog genoeg om te kunnen werken met radiatoren. Bovendien blijft het rendement hoog: bij een gemiddelde afgiftetemperatuur van 55°C is de SCOP 3,9 voor een gemiddeld Europees klimaat. Propaan vertegenwoordigt wel een zeker brand- en explosierisico, vandaar dat deze warmtepomp een monoblok-uitvoering is, met watervoerende leidingen tussen de buitenunit en de hydraulische module in de woning. Het koeltechnisch gedeelte vormt een afgesloten geheel in het buitentoestel. Verder zijn er diverse veiligheidsmaatregelen toegepast tussen het koelmiddelcircuit en het hydraulisch circuit, zodat er geen propaan in de hydraulische leidingen terecht kan komen. Gezien het om een buitentoestel gaat, zijn de risico’s sowieso laag. Er zijn weinig beperkingen voor de plaatsing: men moet er bijvoorbeeld op letten dat er geen ontstekingsbronnen in de directe omgeving zijn.

Ook de hydraulica is ontworpen om direct aan te sluiten op een bestaande installatie. De Hydromodule in de binnenunit zorgt ervoor dat er altijd genoeg warmte in het verwarmingscircuit is opgeslagen voor een ontdooicyclus; met andere woorden, de Vitocal-A 250 stelt geen eisen aan het afgiftesysteem qua minimale waterinhoud of minimaal debiet. Er is ook geen aparte pompgroep of buffervat nodig. In renovatie is dat een groot voordeel. De bestaande verdeelinstallatie hoeft niet aangepast te worden, en de gebruiker kan de regeling gebruiken die hij wenst, zonder dat dit de goede werking van de warmtepomp zou beïnvloeden.

Montagegemak

De installatie werd geplaatst door Johan Minnen, een installateur met een eenmanszaak. Hij is van opleiding elektricien en heeft het verwarmingsbedrijf van zijn vader overgenomen, zodat hij nu een totaalservice kan bieden, in de eerste plaats voor nieuwbouw. Zo hebben de klanten een enkel aanspreekpunt, en kunnen alle aspecten op elkaar worden afgestemd. Hij werkt al tien jaar met Viessmann, waar hij het directe contact tussen vakman en fabrikant waardeert.

Bij het ontwerp werd speciaal aandacht besteed aan het montagegemak. Installateur Johan Minnen kan dat beamen. “Hoewel dit de eerste installatie van dit type in België is, ging alles bijzonder vlot. Het is een echte Ikea-installatie: gewoon uitpakken en de handleiding volgen, en alles gaat vanzelf. Er was geen assistentie van Viessmann bij nodig. De koppeling op de afgifte-installatie is eveneens plug & play. Je hoeft alleen vertrek en retour aan te sluiten op de hydraulische module.”

De Vitocal 250-A (2C) is standaard voorzien om een hoge-temperatuur en een lage-temperatuur kring rechtstreeks te bedienen. In dit project werd van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. De woning zelf is, zoals gezegd, voorzien van radiatoren, maar Peter Vandendriessche maakte van de gelegenheid gebruik om een tuinkamer aan te leggen, die ook onder meer als home-office kan dienen. Deze laatste ruimte heeft vloerverwarming.

De vermogensbepaling is altijd een delicaat punt. Bij een warmtepomp is er immers minder speelruimte voor overdimensionering of onderdimensionering. “De bestaande ketel van 28 kW was zo goed als zeker veel te groot,” aldus Peter Vandendriesche, “maar het bleef de vraag wat dan wel de juiste waarde was. Aan de hand van energiefacturen konden we een schatting maken van de werkelijke behoefte. Uiteindelijk kwamen we uit op een warmtepomp van 13 kW.”

Vooraleer de warmtepomp werd aangesloten, werd de installatie eerst grondig gespoeld en gereinigd met Fernox-producten. Dat is altijd aan te raden bij renovatie, om het slib en vuil te verwijderen dat er zich in de loop van de jaren heeft opgehoopt. Daarom werden ook extra vuilafscheiders gemonteerd om de warmtepompinstallatie maximaal te beschermen.

Andere gewoontes

Deze installatie fungeert als pilootproject voor België. In dit verband is het een gelukkige omstandigheid dat de klant actief is bij Priva, en dus goed geplaatst is om alle werkingsparameters van de warmtepomp op te volgen. Hoewel de warmtepomp wel degelijk 70°C kan leveren, houdt men die temperatuur best zo kort mogelijk aan, omdat anders het rendement te veel zou zakken. De stooklijn moet dus aangepast worden, om zo laag mogelijke vertrektemperaturen te garanderen. Dat houdt wel een andere manier van verwarmen in.

“Omdat je over minder piekvermogen beschikt, moet de installatie anders aansturen” legt Peter Vandendriessche uit. “Je moet dus langzamer gaan verwarmen, en meer mikken op een constante temperatuur met een beperkte nachtverlaging. Op dit moment zijn we nog een beetje aan het uitzoeken wat de beste instellingen zijn voor comfort en verbruik. Tot nu toe hebben we in elk geval prima comfort.”

Om dezelfde reden werd ook de SWW-installatie aangepast: de oorspronkelijke boiler van 190 liter werd vervangen door een van 300 liter, opnieuw om opwarmpieken te vermijden.

Intelligente installatie

Zoals alle nieuwe Viessmann-toestellen is ook de Vitocal 250-A standaard voorzien om geconnecteerd te worden. Dat betekent onder meer dat de gebruiker het toestel kan bedienen via een app, en zo ook de werking nauwgezet kan opvolgen, met draaitijden, stroomverbruik, rendement enzovoort. Hij heeft ook de mogelijkheid om de warmtepomp op afstand te laten bewaken door de installateur, een mogelijkheid waar Peter Vandendriessche gebruik van heeft gemaakt. Dat bleek meteen al handig, want zo kon er kort na de indienstname een verkeerde instelling op afstand worden gecorrigeerd.

“Bij Viessmann hechten we er belang aan dat dit systeem toekomstbestendig is,” benadrukt Jan Hoogmartens, productverantwoordelijk warmtepompen bij Viessmann. “Een warmtepomp gaat gemakkelijk 15 jaar mee, en moet dus passen in het energiesysteem van de toekomst. We kunnen dan denken aan een Home Energy Management System, dat de energiestromen in de woning kan beheren in functie van de productie van de PV-panelen en de weersverwachting. Dit is nu al standaard beschikbaar. Viessmann denkt al aan de toekomst en ontwikkelt nieuwe functies voor het platform, zoals aansturing in functie van variabele prijzen, en de integratie van een laadpunt voor een elektrisch voertuig. De software zal regelmatige updates krijgen om bij te blijven in een veranderend energielandschap.

Door Alex Baumans

www.viessmann.be

Ook zonder aanpassing van de bestaande radiatoren genieten we nog van een prima comfort.

Peter Vandendriessche