Phase down F-gassen in Europa op koers
Phase down F-gassen in Europa op koers
Gefluoreerde gassen, kortweg F-gassen, dragen in belangrijke mate bij tot de aardopwarming. Hun effect, ook GWP genoemd, is vele malen groter dan dat van CO2. Daarom heeft de EU besloten om het gebruik van deze gassen systematisch af te bouwen. Hiervoor werd de F-gassenverordening uitgevaardigd, waarvan er in maart 2024 een nieuwe versie van kracht is geworden. Het European Topic Centre Climate Mitigation van het European Environmental Agency heeft een rapport uitgebracht over de evolutie van de productie, import, export en vernietiging van F-gassen in de periode 2007-2023. Daaruit blijkt dat we op koers zitten voor de phasedown.
Rol van HFK’s
Als we het over F-gassen hebben, dan denken we over het algemeen aan synthetische koudemiddelen, zoals HKF’s of HFO’s. De term is echter ruimer en omvat een brede waaier van gefluoreerde gassen (met ook onder meer SF6 of NF3), die voor uiteenlopende doeleinden worden ingezet. Binnen die groep vormt het gebruik van F-gassen als koudemiddel echter veruit de belangrijkste categorie. De studie schat dat ongeveer 70% van de uitstoot van F-gassen voor rekening komt van HFK’s in koel- en verwarmingsinstallaties. Vandaar dat de F-gassenverordening de meeste aandacht schenkt aan deze toepassingen.
Over het algemeen is de EU op koers wat betreft de phase-down van HFK’s. In 2023 werden er 2% minder HFK’s op de markt gebracht dan in 2022. Daardoor bleef de totale hoeveelheid in 2023 5% onder het toegelaten plafond. Na een gestage daling tussen 2016 en 2020, is de import van HFK’s in koeling, airconditioning en warmtepompen tussen 2020 en 2022 gestegen met 50% (in tonnen gas). In 2023 was er opnieuw een daling (-13%), zodat men weer het niveau van 2021 bereikte. Dit hangt samen met een daling van import in de toestellen, zowel koeling, airconditioning als warmtepompen.
Zowel in 2022 als in 2023 werden er meer quotarechten gebruikt dan er werden uitgegeven. Met andere woorden, de bedrijven zijn hun reserves aan het opgebruiken. In vergelijking met 2020 is de omvang van die reserves gedaald met 24%. Het huidige volume quotarechten in reserve is nog altijd vier keer groter dan de import in toestellen voor 2023. De systematische verstrenging van de plafonds voor hoog-GWP koudemiddelen heeft fabrikanten ertoe aangezet om naar alternatieven te zoeken. Die beweging is zeer succesvol gebleken, met het gevolg dat de maximaal toegestane hoeveelheden nooit opgebruikt werden. Het overschot werd opgespaard in de vorm van quotarechten, waarvan de sector dus nog een aanzienlijk reserve heeft.
Op koers
De totale voorraad F-gassen in Europa (dus niet alleen HFK’s) is in 2023 met 10% gedaald tegenover 2022 (uitgedrukt in CO2 equivalent). Hiermee werd het peil van 2021 opnieuw bereikt, wat overeenkomt met een daling van 45% tegenover 2015. Dit is vooral te danken aan een daling van de toevoer van HFK’s.
Bij deze analyse blijft er wel een onbekende, en dat zijn de hoeveelheden F-gassen die illegaal de EU binnenkomen. Om evidente redenen bestaan daar geen statistieken van. Deze studie laat ze dan ook verder buiten beschouwing.
Door Alex Baumans
