Asercom pleit voor pragmatische aanpak qua regelgeving
FGR en PFAS
De F-gassenverordening, kortweg FGR, is bepalend geweest voor de ontwikkeling van de koelsector in de afgelopen jaren. In 2024 werd een derde versie (FGR3) goedgekeurd en ondertussen hebben we de eerste deadlines bereikt waarop nieuwe beperkingen van kracht worden. Zoals Arno Kaschl van DG Clima van de Europese Commissie benadrukte, is de FGR ontegensprekelijk een succesverhaal. Niet alleen is de stijging van de uitstoot van F-gassen gestopt, er is een duidelijke daling ingezet. De potentiële impact is enorm: als alle split airconditioners zouden overschakelen op R290, zou dat zelfs de klimaatopwarming met 0,1°C gemiddeld kunnen doen dalen. De reglementen hebben er in elk geval toe geleid dat er veel meer aandacht gaat naar het voorkomen dat er koudemiddelen vrijkomen in de atmosfeer, of dat nu HFK’s, HFO’s of andere zijn.
Ondertussen is er nieuwe kwestie aan de horizon verschenen, en dat is de PFAS-problematiek. Dat stelt de koelsector voor nieuwe uitdagingen, omdat de fabrikanten nu gekneld zitten tussen twee aparte sets van reglementen: de F-gassenverordening enerzijds en PFAS beperkingen anderzijds. Dat biedt in sommige gevallen nauwelijks bewegingsruimte, zeker als men dan nog eens moet voldoen aan energieprestatie-eisen. Er gaan dan ook zowel in de industrie als daarbuiten stemmen op om de PFAS-reglementen te integreren in de FGR. Het is in ieders belang dat het tot een coherent geheel komt. Als de ene richtlijn technieken oplegt die door een andere verboden worden, komen we nergens. Of de Europese Commissie hier gehoor aan zal geven, is uiteraard een open vraag.
Het zou ook zinvol zijn om na te gaan in welke mate koudemiddelen bijdragen tot de uitstoot van PFAS. Er zijn namelijk tal van bronnen waardoor PFAS in het milieu terecht komen zoals pesticiden, brandblusmiddelen enzovoort. Uiteraard is het niet de bedoeling dat er via koudemiddelen vervuilende stoffen verspreid worden, maar de reglementen moeten in verhouding staan tot het risico.
De PFAS discussie is ruimer dan koudemiddelen alleen. Deze stoffen worden ook gebruikt in fluoropolymeren, die onder meer toegepast worden in dichtingen. Hier botst men opnieuw op een tegenstrijdigheid in het Europees beleid. Er is een streven om industriële processen te elektrificeren, met name door het gebruik van hogetemperatuur warmtepompen. Die stellen echter hogere eisen aan dichtingen en dergelijke componenten. Nu worden daar PFAS-houdende materialen voor gebruikt, zoals fluorompolymeren. Als die materialen echter verboden worden, staat een snelle elektrificatie van bijvoorbeeld stoomproductie op de helling. Een totaalaanpak waarbij met alle aspecten wordt rekening gehouden is meer dan nodig.
Pragmatisme boven ideologie
Vanuit de Verenigde Staten kwam er een oproep tot meer pragmatisme van Stephen Yurek van AHRI. Het energiebeleid van Donald Trump heeft de kaarten grondig dooreengeschud. Niet alleen is er de impact op de Verenigde Staten zelf; door zich eenzijdig uit de diverse klimaatakkoorden terug te trekken, staat de hele internationale aanpak op losse schroeven. De EU mag dan wel het leiderschap in de strijd tegen klimaatverandering opeisen, niemand weet echt hoe het verder moet nu de grootste economie ter wereld (en ook de grootste producent van broeikasgassen) op eigen houtje verder gaat. De Amerikaanse reactie is uiteraard extreem, maar het legt een onderliggend conflict bloot. De klimaatambities botsen meer en meer met de economisch realiteit. Als het beleid systemen oplegt die onbetaalbaar blijken, dan zullen consumenten niet volgen. Betaalbare en betrouwbare energievoorziening is een noodzaak voor gezinnen en bedrijven.
Stephen Yurek pleitte dan ook voor een meer realistische aanpak, los van de ronkende verklaringen op internationale conferenties. Dat zal meer opleveren dan een heel mediacircus op gezette tijden naar een of andere wereldstad te laten vliegen. Ambitie alleen is geen beleid. Er wordt alleen maar vooruitgang geboekt als de plannen ook werkelijk worden uitgevoerd. Hij riep dan ook op om een stap terug te zetten en om idealisme in te ruilen voor pragmatisme. We moeten uitgaan van haalbare doelstellen en dan de beleidsniveaus te overtuigen om te kiezen voor wat technisch mogelijk is. Alleen zo kan een langetermijnaanpak worden uitgewerkt.
Komende reglementen
Er zijn echter nog andere reglementen op komst in Europa. Een van de meest ingrijpende is de nieuwe versie van de Ecodesign richtlijn, of voluit Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR). Dit is een update van de bekende ecodesign eisen, maar slaat op een bredere waaier aan producten. Bovendien wordt er nu ook aandacht geschonken aan circulariteit, met aspecten zoals recyclage, repareerbaarheid en materiaalgebruik. Vanzelfsprekend volgt Asercom ook deze ontwikkelingen op de voet. Er is dus nog heel wat werk aan de winkel voor de vereniging.
Door: Alex Baumans - Beeldmateriaal: Asercom
