Is de industrie klaar voor warmtepompen?
Is de industrie klaar voor warmtepompen?
Prijsverschil elektriciteit vs. fossiele brandstof.
In zijn boek ‘How to avoid een climate disaster’ hekelt Bill Gates dat ruwe olie goedkoper is dan limonade.
De voorbije maanden organiseerde de European Heat Pump Association (EHPA) tal van interessante webinars waarin telkens een specifiek onderwerp vanuit uiteenlopende standpunten werd behandeld. Neem bijvoorbeeld het webinar van 23 februari “Industriële warmtepompen voor een groenere Europese industrie”. Uiteraard kwam de warmtepomptechnologie aan bod, maar evengoed het ruimer plaatje zoals de Europese elektriciteitsmarkt en het DryFiciency project.
Als je het over grootverbruikers van energie hebt, kan je niet om de industrie heen. Scheer ze niet allemaal over dezelfde kam – petrochemie en staal springen er bovenuit – maar bijna allemaal hebben ze ergens in het proces een energiebehoefte. Momenteel wordt die nog grotendeels ingevuld met fossiele brandstoffen. Stel dat je 10% van die behoefte koolstofvrij kan maken, dan zet je al een reuzestap richting verduurzaming van de energie. “We staan aan het begin van een nieuw industrieel tijdperk: de elektrificatie”, zegt Dr Silvia Madeddu van PIK (Potsdam Institute for Climate Impact Research). “De industrie zal dit aangrijpen voor het verbeteren van efficiëntie en het gebruiken van meer elektriciteit in plaats van andere energiebronnen. Uit de lopende transitie naar hernieuwbare bronnen is al duidelijk gebleken dat elektriciteit sneller en gemakkelijker koolstofvrij kan worden gemaakt dan niet-elektrische brandstoffen. Bekijk je de technologische transitie in de industrie, dan kan 78% van de energievraag worden ingevuld met elektriciteit door toepassing van technologieën die vandaag al beschikbaar zijn. Maar een van de struikelblokken blijft de veel te hoge elektriciteitsprijs in verschillende Europese landen.”
Michael Bantle van SINTEF Energy Research stelt het nog sterker: “In veel Europese landen is de prijs van fossiele brandstoffen lager dan die van elektriciteit. Een koolstofvrije toekomst vereist een sterke stijging van het (hernieuwbaar) elektriciteitsverbruik, maar dan moet de elektriciteitsprijs echt omlaag. De grafieken van een lage elektriciteitsprijs en het aantal warmtepompen loopt opvallend gelijkaardig. Dit moet de beleidsmakers toch inspireren om de voor de hand liggende beslissingen te nemen? Om alle twijfels weg te nemen, zal ik het nog eens duidelijk formuleren: verlaag de elektriciteitsprijs als je af wil van de milieuschadelijke fossiele brandstoffen.”
DryFiciency
Dr. Veronika Wilk van AIT (Austrian Institute of Technology) gaf een inspirerende presentatie rond het EU-onderzoeksproject DryFiciency waarbij warmtepompen worden gebruikt bij industriële droogprocessen van 110°C en zelfs hoger. “Met warmtepompen kunnen industriële droogprocessen een stuk duurzamer en efficiënter verlopen, op voorwaarde dat de restwarmte wordt hergebruikt. Vroeger was dit alleen mogelijk bij lage temperaturen.”
“Hoge temperaturen zijn onder andere nodig bij het drogen van bakstenen of voedingsmiddelen. Om het proceswater te verdrijven, wordt de temperatuur naar een niveau van 90 tot 170°C gebracht zodat het verdampt. Als deze restwarmte in de lucht verdwijnt dan werkt dat slecht uit op de CO2-balans. Maar slagen we erin om de restwarmte wel efficiënt te hergebruiken, dan reduceren we de CO2-uitstoot.”
Als praktijkvoorbeeld haalde Wilk de baksteenfabriek van Wienerberger in Uttendorf aan. Hier werd voor het drogen van de bakstenen in de tunneldroger een warmtepomp met een gesloten kringloop geplaatst ter vervanging van een aardgasbrander. De resultaten zijn dermate positief dat Wilk spreekt over een mijlpaal op weg naar de decarbonisering van de baksteenindustrie. “Warmtepompen vormen een echt alternatief voor conventionele gasbranders bij veel droogprocessen. Zonder in te boeten aan prestaties, helpen ze de energie-efficiëntie met 80% te verhogen en de CO2-uitstoot tot 75% te verminderen. Daarnaast verlagen warmtepompen ook de productiekosten.”
Door Rudy Gunst
