Naar school met Bitzer

September is de maand waarin de jeugd terug naar school trekt. Na een ontspannende vakantie zijn de hersenen voldoende uitgerust om opnieuw kennis op te slaan. Maar ook binnen onze sector zijn de opleidingen en trainingen weer van start gegaan. Compressorenfabrikant Bitzer liet zich niet onbetuigd en organiseerde twee events waar delen van kennis en uitwisselen van ervaringen centraal stonden. Cool & Comfort was er telkens bij.

Door Rudy Gunst

Na een eerste succesvolle editie in 2017 organiseerde Bitzer voor de tweede maal het Quo Vadis event in de Schaufler Academy in Rottenburg-Ergenzingen. Deze keer stonden de brandbare en natuurlijke koudemiddelen centraal, een thema waar heel veel om te doen is en waarover verschillende misvattingen de ronde doen.

Generatie 4.0

“Optimaliseren van de betrouwbaarheid, de energie-efficiëntie en de duurzaamheid is een dagelijkse zorg voor Bitzer”, aldus Volker Stamer, directeur van de Schaufler Academy. “Maar er zijn ook maatschappelijke veranderingen waarmee we rekening moeten houden. Op de tekentafel moeten we steeds onthouden dat onze producten zullen gebruikt worden door Generatie 4.0. Heb je ooit al eens een jongere een handleiding voor een auto of een smartphone zien lezen? Die houden zich daar niet mee bezig. Ze willen alles zelf ontdekken, ook de installatie en regeling van een compressor. Hoe eenvoudiger dit kan, hoe meer kans op succes.”

Andrea Voigt is directeur-generaal van EPEE (European Partnership for Energy and the Environment), waarvan een aantal fabrikanten van koelinstallaties, componenten, koudemiddelen en andere beroepsverenigingen lid zijn. Dat maakt dat EPEE het best geplaatst is om de Europese koel-, airconditioning- en warmtepompindustrie te vertegenwoordigen. “De komende maanden focussen we op het correct informeren van de nieuwe Europese Commissie. We moeten ten alle prijze vermijden dat er regels worden opgelegd die onmogelijk uitvoerbaar zijn voor onze sector. De EU 2030-doelstellingen – 40% minder CO₂-uitstoot, 32% hernieuwbare energie, 32,5% verbetering energie-efficiëntie – vormen uitdagingen die ondertussen zijn uitgewerkt in een uitgebreid pakket van regels die ons zover moeten brengen, maar ze hebben ook gezorgd voor een volledige transformatie van het Europese energiesysteem én van het gedrag van de Europeaan.”

Om dit laatste te bewijzen, pakte Adrea Voigt uit met enkele vaststellingen en prognoses die doen nadenken. We sommen er enkele op: in 2050 wordt airconditioning de grootste energieverbruiker in gebouwen, in 2050 zal 80% van de Europese bevolking in steden wonen waardoor er een sterke stijging zal zijn naar airco in woningen, op de werkplek en in het openbaar vervoer, in 2030 zal 25,5% van de EU-burgers ouder zijn dan 65 jaar en deze kwestbare groep zal moeten beschermd worden tegen de steeds meer voorkomende hittegolven, vandaag gaat 20% van het voedsel verloren door een gebrekkige koeling. “In vergelijking tot het energiegebruik hebben koudemiddelen maar een beperkte invloed op de opwarming van de aarde, maar laten we van de uitfasering van schadelijke koelgassen gebruik maken om ook de energie-efficiëntie van de koelmachines te verbeteren”, besluit Andrea Voigt.

Illegale handel

De spectaculaire prijsstijgingen van de chemische koudemiddelen de voorbije kwartalen, zijn volledig stilgevallen. Sommige koudemiddelen zijn zelfs opnieuw goedkoper. Het is gissen naar de ware reden hiervoor, maar er heeft zeker een paniekreactie gespeeld, waardoor bij distributeurs en installateurs een drang naar hamsteren ontstond en de vraag groter werd dan het aanbod. Vermijdbare prijsstijgingen dus, maar ze hebben wel voor ander fenomeen met zich meegebracht dat voor prijsverlagingen zorgde: illegale import. “Dagelijks lezen we nieuwsberichten dat er in de Europese Unie illegale koudemiddelen zijn ontdekt”, vertelt Hans-Jürgen Kemler, Senior Consultant Refrigeration/Air Conditioning van Westfalen. “Zoals bij alle criminele activiteiten bestaan er geen exacte gegevens, maar we schatten dat 15 à 20% van de chemische koudemiddelen met een hoog GWP illegaal op de markt komen. Illegaal betekent dus dat deze koudemiddelen niet worden opgenomen in de quota, maar ook dat er geen garantie op kwaliteit en veiligheid wordt geboden.”

Westfalen heeft de volgwegen van de illegale koudemiddelen – allemaal afkomstig uit China – in kaart gebracht op basis van politierapporten en meldingen van distributeurs en klanten. Ze komen de Europese Unie binnen langs Albanië, Oekraïne, Rusland en Turkije en hotspots voor illegale handel zijn Bulgarije, Denemarken, Griekenland, Italië, Kroatië, Letland, Malta en Polen. “We moeten een methode ontwikkelen waardoor legale en illegale koudemiddelen kunnen worden herkend, want momenteel is het onmogelijk om op zicht beide van elkaar te onderscheiden. Een installateur is dus verplicht om zijn leverancier te vertrouwen, wat op zich geen probleem vormt als je de gekende kanalen volgt”, zegt Hans-Jürgen Kemler.

“It’s all about ammonia”

Verder bouwend op de succesvolle editie van vorig jaar organiseerden Bitzer, Prevesco en GTEX op 18 september ’19 in Tilburg voor de tweede maal een seminar rond ammoniak, het natuurlijk koudemiddel met de langste historiek binnen de industriële koudetechniek en volgens deskundigen nog steeds het koudemiddel voor de toekomst. Het seminar kreeg dit jaar het thema ‘warmteoverdracht bij industriële ammoniak chillers en indirecte systemen’ mee. Het onderwerp en de toegepaste deelcomponenten werden telkens vanuit een verschillend standpunt besproken door vier gerespecteerde sprekers.

Titus Barthelomeus, directeur van TherMass-Innovations BV, is een onafhankelijke specialist in koudetechniek en warmteoverdracht. Tijdens het ammoniakevent focuste hij op de juiste keuze van warmtewisselaars voor energetisch optimale NH₃-systemen. “Bij TherMass-Innovations BV voegen we waarde toe op het gebied van thermodynamica en stoffenoverdracht bij de ontwikkeling van innovatieve componenten en het ontwerp van systemen”, klinkt het. “Energiebesparing en kostenreductie lopen als een rode draad doorheen ons onderzoek. Bij het gebruik van ammoniak is het belangrijk om rekening te houden met de specifieke veiligheids-, systeem- en servicevereisten.”

Uniflow

Het bruggetje naar de presentatie van Anouk Dijkstra van Prevesco is gemakkelijk te slaan: in 2009 stond Titus Barthelomeus als productontwikkelaar mee aan de wieg van de Uniflow druppelafscheidingstechniek. “Met Uniflow halen we een performance van 99,9% drooggas, en dit toepasbaar op alle koudemiddelen. Het unieke ontwerp van de horizontale druppelafscheider zorgt voor een gelijkmatige stroomsnelheid van het te drogen gas, terwijl een klassiek systeem niet verder kwam dan 98% drooggas. Dit maakt een wereld van verschil en betekent veel minder schadelijk vocht in de compressor én een betere compressie van het drogere gas. Een dubbel efficiëntie-voordeel dus.

Dagvoorzitter van het NH₃-event was Marliek Coppens, Manager Consultancy bij Store Support die verschillende studies in Bedrijfskunde en Psychologie heeft gevolgd. “Met onze verbeterprogramma’s op maat ondersteunen we onze klanten bij het implementeren van de resultaten. In opdracht van Prevesco hebben we een marktonderzoek uitgevoerd rond Uniflow. Het beginverhaal van deze ontwikkeling was een beetje bizar: iedereen erkende de uitmuntende resultaten maar toch geraakte de innovatie bijzonder moeilijk verkocht. Ik trok de baan op om antwoorden te vinden, ook op de vragen die niet zo voor de hand liggen zoals ‘hebt u geen vertrouwen in Uniflow omdat Anouk een vrouw is?’ Ik zal niet alle onderzoeksresultaten verklappen, maar een opvallende vaststelling was dat de Uniflow in de installatiewereld zorgde voor een complexe evenwichtsoefening tussen de wil voor verbetering en de angst voor verandering.”

Uitdagingen

Bas Pijnenburg is Senior Engineering Manager Ammonia Solutions bij R&D BITZER in Denemarken. Hij gaf op een praktische wijze uitleg bij de juiste keuze en besturing van koude-opwekking op de meest energetische wijze. Maar hij begon met de vraag: wie kiest voor een koelinstallatie van de plank en wie opteert voor zelfbouw? In tegenstelling tot simpele packs is dat laatste bij ammoniak toch wel een ander verhaal. “Van de plank betekent niet dat je met een standaardproduct werkt. De Ammonia Compressor Pack van Bitzer kan worden aangepast aan specifieke noden, mits natuurlijk enkele beperkingen. Het scheelt natuurlijk als fabrikant of er veel of weinig compressoren van de band rollen. Bij Bitzer hebben we in 2018 meer dan 30.000 schroefcompressoren geproduceerd, dit maakt het een stuk eenvoudiger om aanpassingen uit te voeren.”

Een andere vraag die Bas Pijnenburg stelde: één of meerdere compressoren in een pack? Voor- en nadelen werden afgetoetst met de ervaringen van de deelnemers, maar een grote meerderheid opteerde voor meerdere compressoren omwille van o.m. bedrijfszekerheid, mogelijkheid tot uitbreiding van het koelvermogen, veiligheid en energie-efficiëntie in deellast. Patrick van Zwam (GTEX) pikte hierop in door het after sales traject van NH₃-installaties te belichten, waarbij hij de nadruk legde op het belang van onderhoud en behoud van een optimale CO(S)P. “Monitoring op afstand zal steeds belangrijker worden. We moeten ons erbij neerleggen dat het personeelstekort een vast gegeven wordt, waardoor we periodieke service moeten loslaten en focussen op prioritaire interventies.”

Het laatste woord was voor Frans-Joseph Van Laarhoven, Sales Manager Industrial Refrigeration bij Bitzer Benelux. “Koeltechniek is geen koeltechniek meer, vandaag kan je koeltechniek beter omschrijven als thermodynamische engineering. Niettegenstaande de verwarmingssector vele malen groter is dan onze sector, zit de expertise toch bij ons. We moeten ons daar elke dag van bewust zijn en ernaar acteren. Laten we de opportuniteiten grijpen die op ons afkomen!”

www.bitzer.de

“Soms houden de wil voor verbetering en de angst voor verandering elkaar in evenwicht.”

“Vandaag kan je koeltechniek best omschrijven als thermodynamische engineering.”