Toepassingen van natuurlijke koudemiddelen in de industrie
Partners samenbrengen
Zoals de naam aangeeft, is het doel van de conferentie om partners uit alle geledingen van de koeltechniek samen te brengen rond industriële koeling. Behalve BITZER zelf waren er nog dertien andere bedrijven vertegenwoordigd, die specifieke aspecten en deeloplossingen toelichtten, gaande van een goed oliebeheer tot cybersecurity. In de pauzes werd er dan ook druk bijgepraat bij de stands van de verschillende leveranciers. Over één ding was iedereen het eens: natuurlijke koudemiddelen zijn de toekomst. Dat is onder meer omdat ze de basis van de koeltechniek vormen. Industriële koeling is in de negentiende eeuw gestart met natuurlijke koudemiddelen en in sommige toepassingen zijn ze al die tijd nooit echt weggeweest. Ammoniak is bijvoorbeeld een klassieker in de industrie. De huidige overschakeling is dus geen stap op onbekend terrein, maar eerder een heraanknopen bij een traditie.
De visie van over de oceaan
De keynote werd gegeven door Yesenia Rector, vice-voorzitter van de IIAR, het International Institute for All Natural refrigeration. Deze organisatie werd opgericht in de Verenigde Staten in 1972 en overkoepelt de sector van de natuurlijke koudemiddelen. De thuisbasis van de IIAR blijft de Verenigde Staten, maar de vereniging is meer en meer aanwezig in Centraal- en Zuid-Amerika, naarmate het belang van natuurlijke koudemiddelen daar toeneemt. Het is geen sectorvereniging in de Europese zin; de hoofdactiviteit bestaat uit het opstellen van normen en standaarden voor de toepassing van natuurlijke koudemiddelen, die dan bekrachtigd worden door ANSI, de Amerikaanse normeringsinstelling. In het Amerikaanse systeem is normering veel meer een zaak van de sectoren zelf. Yesenia Rector gaf een overzicht van de situatie aan de andere kant van de oceaan.
De situatie in de Verenigde Staten toont grote gelijkenissen met die in Europa. Naargelang de toepassing spelen verschillende koudemiddelen een rol. In de industrie is ammoniak eigenlijk nooit verdwenen en is nu aan een heropleving toe. Dat wordt ook bevorderd door de opkomst van systemen met een lage koelmiddelinhoud. De retailsector schakelt volop over op CO2. Tenslotte is de gebouwensector, waar airconditioning een veel grotere plaats inneemt dan in Europa. Hier wordt vooral voor koolwaterstoffen gekozen.
De grote interesse in natuurlijke koudemiddelen mag verbazen, gezien de regering Trump niet bepaald hoog oploopt met klimaatbescherming. Het antwoord is echter eenvoudig: de Amerikaanse markt volgt haar portemonnee en het blijft een feit dat installaties op natuurlijke koudemiddelen voordeliger zijn dan installaties op synthetische koudemiddelen. Zo ziet men dat de meeste CO2-installaties zich in het Zuid-Oosten van de Verenigde Staten bevinden, nochtans het hartland van de Trump aanhangers. Harde financiële overwegingen wegen zwaarder dan politieke overtuiging.
Koeling is een groeisector in de Verenigde Staten. Een belangrijke groeimarkt zijn de datacenters waar iedereen de mond van vol heeft. Daarnaast stijgt de vraag naar koelopslag. Meer en meer Amerikanen doen hun boodschappen online, een beweging die in een stroomversnelling gekomen is door de coronapandemie. Dat betekent dat er meer en meer koelmagazijnen nodig zijn, niet alleen voor voeding, maar ook voor geneesmiddelen. Vanuit al deze sectoren is men op zoek naar toekomstbestendige oplossingen, en dan komen natuurlijke koudemiddelen in het vizier.
De techniek staat niet stil
De algemene stemming was bijzonder optimistisch. Door de opkomst van synthetische koudemiddelen waren de natuurlijke alternatieven wat naar de achtergrond verdwenen. Nu de decarbonisatie van tal van processen en sectoren een prioriteit wordt, staan ze weer volop in de belangstelling. Zo komen er warmtepompoplossingen voor de industrie met hogere temperaturen en een breder werkingsgebied. Om de installatiekost te verlagen, komen er meer en meer gestandaardiseerde systemen op de markt. Bovendien schakelen stadverwarmingsnetten over op grootschalige warmtepompen. Dat gaat dan om installaties van enkele MW tot zelfs verschillende tientallen MW.
Nieuwe uitdagingen
Nieuwe technieken betekenen ook nieuwe uitdagingen. Dan gaat het niet om de inherente gevaren van natuurlijke koudemiddelen, die we ondertussen goed kunnen beheersen. De bedreiging komt uit een heel andere hoek. Connectiviteit en slimme sturing zijn niet meer weg te denken uit moderne systemen. Dat houdt echter meteen ook een risico voor cybersecurity in. Van alle industriële processen is koeling een van de meest cruciale technieken. Door gericht in te grijpen op koelinstallaties kunnen mensen of groeperingen met slechte bedoelingen, de bevoorrading van voeding en medicijnen grondig in de war sturen. De EU is zich daarvan bewust en heeft daar regels voor opgesteld. Het gaat dan in de eerste plaats om de NIS2 richtlijn, die ook een impact heeft op installaties voor koeling en HVAC.
In een doorsnee industrieel bedrijf werkten koeltechniek en IT grotendeels tot nu toe grotendeels naast elkaar. De koeltechniek zorgde ervoor dat het proces thermodynamisch in orde was, en de IT maakte zich vooral zorgen over de administratieve kant van de zaak. Met de opkomst van geconnecteerde systemen moeten beide specialisaties nauw samenwerken. Een systeem voor energiemanagement, bijvoorbeeld, kan het proces optimaliseren, maar heeft tegelijk implicaties voor het cyberveiligheidsbeleid van de firma. Een geïntegreerde aanpak is gevraagd.
Er is dus nog ruimschoots stof voor discussie voor de volgende IRN.
Door: Alex Baumans - Foto’s: Bitzer
